Tezkor shaxmat yoki rapid (inglizcha: rapid chess; nemischa Schnelschach) — chegaralangan vaqt nazoratida boʻladigan shaxmat oʻyin turi boʻlib, unda har bir oʻyinchiga butun oʻyin davomida 10 daqiqadan koʻproq vaqt beriladi.
FIDE qoidalari
FIDE qoidalariga koʻra:
- Oʻyinchi harakatlarni yozib olishi shart emas (lekin buni amalga oshirishi mumkin)
Tarixi
Tezkor shaxmat boʻyicha ilk oʻyin 1861-yilda oʻtkazilgan. 1980-yillarning ikkinchi yarmida butun dunyoda tezkor shaxmat boʻyicha musobaqalar muntazam oʻtkazila boshlandi. Festival turnirlardan tashqari Yevropa va jahon chempionatlari uchun rasmiy turnirlar ham boʻlib oʻtdi. 1988-yilda tezkor shaxmat boʻyicha birinchi Yevropa va jahon chempionatlari oʻtkazildi.
Tezkor shaxmat boʻyicha jahon chempionlari
| # | Yil | Ism | Davlat |
|---|---|---|---|
| 1 | 1988 | Anatoliy Karpov |  SSSR |
| 2 | 2001 | Garri Kasparov |  Rossiya |
| 3 | 2003 | Vishvanatan Anand |  Hindiston |
| 4 | 2009 | Levon Aronyan |  Armaniston |
| 5 | 2010 | Gata Kamskiy |  AQSH |
| 6 | 2012 | Sergey Karyakin | Rossiya |
| 7 | 2013 | Shahriyar Mamedyarov |  Ozarbayjon |
| 8 | 2014 | Magnus Karlsen |  Norvegiya |
| 9 | 2015 | Magnus Karlsen | Norvegiya |
| 10 | 2016 | Vasiliy Ivanchuk |  Ukraina |
| 11 | 2017 | Vishvanatan Anand | Hindiston |
| 12 | 2018 | Daniil Dubov | Rossiya |
| 13 | 2019 | Magnus Karlsen | Norvegiya |
| 14 | 2021 | Nodirbek Abdusattorov |  Oʻzbekiston |
| 15 | 2022 | Magnus Karlsen | Norvegiya |
Ayollar oʻrtasida tezkor shaxmat boʻyicha jahon chempionlari
| # | Ism | Yil | Davlat |
|---|---|---|---|
| 1 | Antoaneta Stefanova | 2012 |  Bolgariya |
| 2 | Katerina Lahno | 2014 | Rossiya |
| 3 | Anna Muzychuk | 2016 | Ukraina |
| 4 | Ju Venjun | 2017 |  Xitoy |
| 5 | Ju Venjun | 2018 | Xitoy |
| 6 | Humpy Koneru | 2019 | Hindiston |
| 7 | Aleksandra Kostenyuk | 2021 | Rossiya |
Turkum::
- Shaxmat