Fight Club

Fight Club
Rejissyor(lar)	David Fincher
Prodyuser(lar)	Art Linson Ceán Chaffin Ross Grayson Bell
Ssenariy muallif(lar)i	Chuck Palahniuk
Qaysi asarga asoslangan	Jang Klubi
Rollarda	Brad Pitt Edward Norton Helena Bonham Carter Meat Loaf Jared Leto
Bastakor(lar)	Dust Brothers
Operator(lar)	Jeff Cronenweth
Montajyor(lar)	James Haygood
Studiya	Fox 2000 Pictures Regency Enterprises Linson Films
Distribyutor	20th Century Fox
Premyera sanasi	1999-yil 10-sentyabr (1999-09-10) (Venetsiya) 1999-yil 15-oktyabr (1999-10-15) (AQSh)
Davomiylik	139 daqiqa
Mamlakat	AQSH
Til	inglizcha
Byudjet	$63-65 million
Daromad	$101,2 million

Fight Club (tarjimasi „Jang klubi“) – Chuck Palahniuk shu nomdagi romani asosida suratga olingan AQSh filmidir. 1999-yilda David Fincher tomonidan suratga olingan. Filmda bosh rollarni Brad Pitt, Edward Norton va Helena Bonham Carter ijro etgan.

Fight Club filmi AQShda $37 030 102, dunyo boʻylab esa $63 823 651, jami $100 853 753 miqdorida foyda koʻrgan. Ushbu film 2000-yil Oscarning „Eng yaxshi ovoz effekti nominatsiyasi“ga nomzod sifatida koʻrsatilgan. 2001-yilning noyabrida ushbu nominatsiya boʻyicha mukofotga Brad Pitt sazovar boʻlgan. Film qoʻlga kiritgan muvaffaqiyatlardan soʻng uning muxlislari tomonidan maxsus kompyuter oʻyini ham ishlab chiqildi. Ammo bu foyda koʻrishga moʻljallangan faoliyat sifatida film ijodkorlari tomonidan tanqidga uchragan.

Chuck Palahniukning asari asosidagi bu filmda oʻzgacha fikr sohibi boʻlgan, shu bilan birga, avtomabil fermasida ishlab kelayotgan bir erkakning hayoti koʻrsatilgan. Barcha kabi odatiy hayot kechirib kelayotgan Jack xronik uyqusizlikdan aziyat cheka boshlaydi. Oilasi va yaqin doʻstlari boʻlmagan Jack doktorning tavsiyasi bilan saraton kasalligiga chalingan bemorlarning doimiy guruhiga qoʻshiladi. Bu yigʻilishlarga qatnab yurganda, Marla ismli bir qiz bilan tanishib qoladi. Marla Jack kabi kasal boʻlmasa ham bu kabi doimiy yigʻilishlarda ishtirok etib kelar edi. Jack va Marlaning munosabatlari faqat isteʼmolchiga aylanib qolgan jamiyatning illatlarini ochib beradi. Filmda Jack va u kabi yashab kelayotgan millionlab avlod vakillarining allaqachon „oʻlimga“ yuz tutgani ochib beriladi. Doimiy ish sayohatlarining biridan qaytib kelgan Jack uyining yonib kul boʻlganiga guvoh boʻladi. Bunday sharoitda kimsasiz Jack sayohat vaqtida tanishgan Taylerga qoʻngʻiroq qilishdan boshqa chora topa olmaydi. Ikkisi oʻtirib pivoxoʻrlik qilishganidan soʻng, Tayler Jackdan unga musht tushurishini soʻraydi. Ular oʻrtasida roʻy bergan janjal ikkisining ham hayotini oʻzgartirib yuboradi. Biroz vaqtdan keyin Jack Taylerning yoniga koʻchib oʻtadi. Tez orada Taylerning liderligida yangi jang klubi tashkil etiladi. Klub qoidalariga koʻra ularning soni ellik kishidan oshmasligi kerak edi. Bu yerga toʻplanadigan erkaklar har kecha jang uyushtirishni odat qiladi. Qisqa muddat ichida ommalashib ketgan bu jang klubi aʼzolari orasida Tayler goʻyo „yoʻqotilgan avlod“ vakillarining Masihiga aylanadi. Tayler va Jackning jamiyatda yuz berayotgan haqsizliklarga noroziligi koʻplab insonlar tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi. Kapitalizmga asoslangan jamiyatda oʻzini begona his qilgan insonlar bu klubga aʼzo boʻla boshlaydi va kun sayin „Jang klubi“ning aʼzolar soni ortib boradi. Bu vaqtga kelib, Jack Taylerning undan yashirincha „Qiyomat rejasi“ tuzganidan xabar topadi. Bundan tashqari, Taylerning Jackni yolgʻiz qoldirib ketishi uni qattiq dahshatga soladi. Taylerni topish uchun uchratishi mumkin boʻlgan barcha shaharlarni kezib chiqadi. Jack oʻzi borgan shaharlarining barchasida „Jang klubi“ning qanchalik ildiz otganiga guvoh boʻladi. Bu haqida politsiyaga aytib beradi. Ammo bu politsiyachilar ham „Jang klubi“ning aʼzosi boʻlib chiqadi. Film soʻngida „Qiyomat rejasi“ amalga oshadi. Ushbu rejaga koʻra, markaziy bank portlatib yuboriladi va shu tariqa millionlab insonlar oʻz hayotini qarzsiz boshlashi uchun zamin hozirlanadi.

Ismi zikr qilinmagan hikoyachi avtomobillarni chaqirib olish bo‘yicha koordinator sifatida ofisda ishlaydi. U uyqusizlikdan shikoyat qilib, shifokorga boradi – kutilmaganda uxlab qolishi va o‘zini notanish joylarda uyg‘otishini aytadi. Shifokor unga haqiqiy og‘riq nimaligini ko‘rish uchun moyak saratoni bilan kasallanganlar guruhiga borishni maslahat beradi. Hikoyachi shunday qiladi va u yerda boshdan kechirgan samimiylik va zaiflik uning uyqusini yaxshilashini payqaydi.

U boshqa yordam guruhlariga qatnay boshlaydi va Marla Syingerni uchratadi – u ham xuddi o‘zi kabi soxta bemor. Uning borligi hikoyachini bezovta qiladi. To‘qnashuvdan so‘ng ikkalasi qatnaydigan guruhlarni bo‘lib olishga kelishib oladilar.

Hikoyachi samolyotda sayohat qilayotgan chog‘ida hashamatli sovun sotuvchisi Tayler Durden bilan tanishadi. Uyga qaytgach, hikoyachi kvartirasi portlash natijasida vayron bo‘lganini ko‘radi va Taylerga qo‘ng‘iroq qiladi. Ular barda uchrashadilar, Tayler hikoyachining iste’molchilik hayot tarzini tanqid qiladi va undan to‘g‘ridan-to‘g‘ri tunash joyi so‘ramagani uchun uni masxara qiladi.

Tayler hikoyachining o‘zida qolishiga rozi bo‘ladi, lekin avval undan bir iltimosni so‘raydi: uni bor kuchi bilan mushtlashi kerak. Hikoyachi shunday qiladi va bu ikkalasi uchun ham yoqimli og‘riqli zarbalar almashinuviga sabab bo‘ladi.

Taylerning katta va eskirgan uyida ular barda «Fight Club» (Jangovar klub) tashkil qiladilar – bu erkaklar o‘z hayotlari ustidan nazoratni qayta tiklashlari uchun yashirin tashkilotdir.

Tayler Marlani haddan tashqari dozada dori qabul qilish natijasida yuz bergan holatdan qutqaradi va bu ular o‘rtasida jinsiy munosabatlarning boshlanishiga olib keladi. Hikoyachi esa Marlagaga nisbatan sovuq munosabatda bo‘lib qoladi. Tayler hikoyachidan Marla bilan u haqida gaplashmaslikka va’da berishini talab qiladi.

Jangovar klubdagi ishtiroki hikoyachining dunyoqarashini tubdan o‘zgartiradi va u o‘z kasbiga nisbatan tobora ko‘proq hafsalasi pir bo‘la boshlaydi. U rahbarining idorasida o‘zini kaltaklab, xuddi rahbar uni urgan dek ko‘rsatib, undan pul undiradi va bu pullarni Jangovar klubni kengaytirishga sarflaydi. U yangi a’zolarni jalb qiladi, jumladan saraton kasalligiga chalinganlar guruhidagi do‘sti Robert «Bob» Paulsen ham.

Tayler klubni «Project Mayhem» (Vahima loyihasi) ga aylantiradi va bu tashkilot tobora kuchayib boruvchi kapitalizmga qarshi harakatlarni amalga oshiradi. Hikoyachi Taylerga qarshi chiqadi, u esa hikoyachini iste’molchilik hayot tarzidan ozod qilish maqsadida uning kvartirasini portlatganini tan oladi. Ular bahslashadilar, keyin Tayler g‘oyib bo‘ladi.

«Project Mayhem» topshirig‘ini bajarayotgan politsiya Bobni o‘ldirgach, hikoyachi tashkilotni tarqatib yuborishga harakat qiladi va uning butun mamlakat bo‘ylab tarqalganligini bilib qoladi.

Hikoyachi bir necha shaharlardagi mahalliy bo‘limlarni kezib chiqib, ulardan Taylerni ko‘rgan-ko‘rmaganliklarini so‘raydi, biroq ular noaniq va chalkash javoblar berishadi. Nihoyat, a’zolardan biri hikoyachining o‘zini janob Durden deb ataydi.

Hikoyachi Marlagaga qo‘ng‘iroq qilib, ular o‘rtasidagi munosabat haqida so‘raydi. Marla uni Tayler deb chaqiradi. U go‘shakni qo‘ygach, Tayler hikoyachi bilan bir xonada paydo bo‘lib, Marlani bu ishga aralashtirgani uchun uni qattiq tanbeh qiladi.

Shu payt hikoyachi o‘zi va Taylerning bir xil shaxs ekanligini, Tayler hikoyachining ko‘rinadigan narkolepsiya vaqtida boshqaruvni o‘z qo‘liga olishini anglab yetadi.

Hikoyachi «Project Mayhem»ning asosiy maqsadini bilib qoladi: iste'mol kreditlari beruvchi kompaniyalarning osmono'par binolarini portlatib, barcha qarz yozuvlarini yo'q qilish. U Marlagani o'zidan uzoqroq bo'lishi haqida ogohlantiradi va politsiyaga xabar berish uchun yo'l oladi, biroq politsiyachilarning o'zlari «Project Mayhem» a'zolari ekanligini ko'radi. Ular Taylerning buyrug'i bilan uni kastratsiya qilishga urinadilar. Hikoyachi qochib qutuladi va bombalardan birini zararsizlantiradi, bu esa Taylerni unga hujum qilishga undaydi.

Hikoyachi Taylerning quroli o‘z qo‘lida bo‘lishi kerakligini tushunib yetadi va haqiqatan ham to‘pponcha endi o‘z qo‘lida ekanligini ko‘radi. U o‘zini yonog‘idan otadi va shu tariqa Taylerni «o‘ldiradi», ammo o‘zi tirik qoladi. Marla bilan ular qo‘l ushlashib, binolar qulab tushayotgan osmon chizig‘iga qarab turishadi.