Muhammad Xotamiy

Muhammad Xotamiy
Tavalludi	14-oktyabr 1943
Fuqaroligi	Eron
Otasi	Ruhulloh Xotamiy

Sayyid Muhammad Xotamiy (forscha: سید محمد خاتمی‎‎‎ 1942-yil 14-oktabr, Ardakon, Eron) — Eron davlat, siyosiy va diniy arbobi (Hujjat al-Islom unvoni bor). 1997-yil 3-avgustdan 2005-yil 3-avgustgacha Eron Islom Respublikasining beshinchi Prezidenti . 1982-1992-yillarda Eron madaniyat vaziri, 1980-1982-yillarda esa Eron parlamenti deputati boʻlgan.

Muhammad Xotamiy 1942-yil 14-oktabrda Yazd viloyatining Ardakon shahrida tug‘ilgan. Xotamiy Eron va umuman Yaqin Sharqdagi katta sayyidlar oilasidan boʻlib, ular qizi Fotima va nabirasi Husayn orqali Muhammad paygʻambarning bevosita avlodlari hisoblanadilar. Nima uchun Muhammad Xotamiy "Said" unvoniga ega. Uning oilasi oʻz shahrida irsiy fors ruhoniylarining juda diniy va nufuzli oilasi sifatida tanilgan. Muhammad Xotamiyning otasi Ruhulloh Xotamiy (1906-1988) oyatulloh unvoniga ega bo‘lib, ko‘zga ko‘ringan xatib, mufassir bo‘lgan va Yazdda ko‘plab shogirdlar yetishtirgan. Oyatulloh Ruhulloh Xotamiy Islom inqilobida faol boʻlgan.

19 yoshida u Qumga joʻnab ketdi va u yerda ilohiyotni oʻrgandi. 1965-yilda Isfahon universitetiga oʻqishga kirdi, 1969-yilda falsafa boʻyicha bakalavr darajasini oldi. Xuddi shu yili u Eron qurolli kuchlarida xizmatga chaqirilgan. 1970-yilda Tehron universitetida oʻqishni davom ettirdi va keyin Qumga qaytdi.

1970-yillarda Muhammad Rizo Pahlaviy shohga muxolif kuchlar bilan hamkorlik qila boshladi.Islom inqilobi gʻalaba qozongach, Ardakondan deputat etib saylandi. 1974-yilda 32 yoshida (musulmon an'analariga koʻra bu juda kech) Muhammad Xotamiy qisman arablardan boʻlgan olijanob faqih Muso Sadrning jiyani Zuhra Sodiqiyga uylandi. Er-xotinning ikki qizi va bir oʻgʻli bor edi: Laylo (1976), Nargis (1981) va Imod (1988).

1978-yildan 1980-yilgacha Muhammad Xotamiy G‘arbiy Germaniyada (FRG) yashab , Gamburgdagi Islom markazini boshqargan. Islom inqilobi muvaffaqiyatidan soʻng deyarli darhol Eronga qaytib keldi va u yerda mamlakatdagi inqilobiy oʻzgarishlarga qoʻshildi.

Muhammad Xotamiy Isfahon universitetida G‘arb falsafasi bo‘yicha bakalavr darajasini oldi, ammo Tehron universitetining ta’lim fanlari magistri darajasini olganiga qaramay, akademiyani tark etib, islom ilmlari bo‘yicha oldingi o‘qishlarini yakunlash uchun Qumga jo‘nadi. U yerda yetti yil tahsil olib, eng oliy darajadagi ijtihod kurslarini tamomlagan.

Prezidentlikka kirishgunga qadar Xotamiy 1980-1982 yillarda parlament vakili, Kayhan instituti rahbari, madaniyat va islom rahbariyati vaziri (1982-1986), so‘ngra 1989-yildan 1992-yil 24-maygacha (nafaqaga chiqqanida) ikkinchi muddatga saylangan. ), 1992-1997 yillarda Eron Milliy kutubxonasi rahbari va Madaniy inqilob Oliy Kengashi a'zosi. U jangovar ruhoniylar uyushmasi markaziy kengashi a’zosi va raisi.

1982—1992-yillarda Eron madaniyat vaziri boʻlgan. 199- yilda prezident maslahatchisi va Milliy kutubxona rahbari etib tayinlandi. Eron oliy oʻquv yurtlarida dars bergan.

1997-yil 23-mayda u 69,5% ovoz olib, Eron Prezidenti etib saylandi (Men Akbar Natek-Nuriyni magʻlub etdim). U madaniyatga nisbatan bagʻrikenglik siyosatining boshlanishini va Gʻarb mamlakatlari bilan yaqinroq aloqalarni oʻrnatishni e'lon qildi. 2001-yilda u ikkinchi muddatga qayta saylandi ( Ahmad Tavakkolini magʻlub etdi).

Xotamiy fors tilidan tashqari arab, ingliz va nemis tillarini ham yaxshi oʻzlashtirgan edi.

• Орден Исламской Революции^[en] (1997, Иран)
• В 2002 году была присуждена Международная премия «Диалог цивилизаций».