Andijon voqeasi

Andijon voqeasi
	; Bobur maydoni, Andijon voqeasi sodir boʻlgan joy
Sana	13-may, 2005-yil (21 yil avval)
Joy	Andijon, Uzbekistan
Sababi	Korrupsiya; Iqtisodiy va ijtimoiy tengsizlik; Avtoritarizm va fuqarolar erkinliklarining yoʻqotilishi; Politsiya va harbiy shafqatsizlik; Siyosiy, diniy va etnik nizolar;
Usullari	Namoyish; Zoʻravonliksiz qarshilik; Fuqarolar itoatsizligi; Voqea; Isyonlar;
Natijasi	Yevropa Ittifoqining Oʻzbekistonga qurol sotish boʻyicha taqiqi
Fuqarolik nizosining tomonlari
Andijon aholisi Qoʻllab quvvatlaganlar:; Hizb ut-Tahrir (gumon qilingan); Oʻzbekiston islomiy harakati (gumon qilingan) Akromiylar (gumon qilingan)	Oʻzbekiston Respublikasi hukumati Davlat xavfsizlik xizmati; Ichki ishlar vazirligi; Oʻzbekiston Xalq demokratik partiyasi; Qurolli Kuchlar Oʻzbekiston Quruqlik Qoʻshinlari; ;
Yetakchilar
Markazlashtirilgan rahbarlar yoʻq	Islom Karimov; Shavkat Mirziyoyev; Qodir Gʻulomov; Ismoil Ergashev; Rustam Inoyatov; Zokir Almatov
Raqamlarda
Qurbonlar va yoʻqotishlar
Qurbonlar
Oʻlim(lar)	187–1,500

Andijon voqeasi — 2005-yilning 13-mayida Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi hamda milliy xavfsizlik xizmati Andijon shahrida namoyishchilarni oʻqqa tutganda sodir boʻlgan voqea. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, hodisa davomida 187 nafar odam halok boʻlgan. Boshqa manbalar yuzlab odam oʻlganini taʼkidlaydi. Sobiq Oʻzbekiston Milliy xavfsizlik xizmati xodimi 1,500 odam halok boʻlganini davo qilgan. Ayrim maʼlumotlarga koʻra, voqea ortidan halok boʻlganlarning jasadlari umumiy qabrlarga koʻmilgan.

Voqealarga oid quyidagi tahminlar mavjud:

Oʻzbekiston hukumati tartibsizliklarni Oʻzbekiston Islomiy Harakati uyushtirgani va namoyishchilar Hizb ut-Tahrir aʼzolari ekanini aytdi.
Hukumat tanqidchilarining taʼkidlashicha, islomchi radikal yorligʻi mamlakatda repressiv rejimni saqlab qolish uchun bahona boʻladi.
Uchinchi taxmin shundan iboratki, bahs haqiqatan ham davlat hokimiyati uchun klanlararo kurash edi.

Biroq Oʻzbekiston hukumati qoʻzgʻolonda mintaqadagi yomon iqtisodiy sharoit va xalq noroziligi muhim rol oʻynaganini tan oldi. Qoʻshinlar navbatdagi rangli inqilobning oldini olish uchun tartibsiz oʻq uzgan boʻlishi^{[manba kerak]} yoki qamoqxonadagi tanaffusni bostirish uchun qonuniy harakat qilgan boʻlishi mumkin.

Taʼkidlanishicha, Gʻarb hukumatlarining xalqaro tekshiruv oʻtkazishga chaqiruvlari Oʻzbekiston tashqi siyosatida avtokratik davlatlar bilan yaqinroq munosabatlarni qoʻllab-quvvatlovchi katta oʻzgarishlarga sabab boʻlgan, garchi Oʻzbekiston hukumati AQSh hukumati bilan yaqin aloqada ekanligi maʼlum va George W. Bush prezidentligi davrida AQSh Oʻzbekistonni AQSh xavfsizligi uchun muhim deb eʼlon qilgan edi, chunki Oʻzbekiston AQSh harbiy kuchlariga katta harbiy bazani ijaraga bergan. Oʻzbekiston hukumati Amerika Qoʻshma Shtatlari Qarshi-Xonobod havo bazasini yopish va hukumatning javobini qoʻllab-quvvatlagan Xitoy Xalq Respublikasi va Rossiya Federatsiyasi bilan aloqalarni yaxshilashga buyruq berdi.

Yana qarang

1999-yil 16-fevraldagi Toshkent portlashlari
2010-yilgi Qirgʻiziston janubidagi tartibsizliklar
Oʻzbekiston tarixi
Oʻzbekistonda inson huquqlari
Oʻzbekistonda Islom
Oʻzbekiston davlat tuzumi