Yordam
Bepul yuklab olish va ma’lumotlar platformasi

Chernogoriya grafi Aleksandr (1585? — 1648), shuningdek, Shahzoda Yahyo (baʼzan Jachia yoki Jahja deb ham yoziladi) nomi bilan ham tanilgan soxta shaxs, oʻzini

Shahzoda Yahyo

Vikipediya, erkin ensiklopediya
Shahzoda Yahyo
Tugʻilishi 1585 (oʻzi shunday deb daʼvo qilgan)
Konstantinopol, Usmoniylar imperiyasi (oʻzi shunday deb daʼvo qilgan)
Vafoti 1648 (yoshi 62–63)
Kotor
Dafn etilgan joy
Kotor, Chernogoriya
Turmush oʻrtogʻi Anna Katerina
Farzandlari Moris
Elena
Toʻliq nomi
Chernogoriya grafi Aleksandr
Yahyo bin Murod (oʻzi shunday deb daʼvo qilgan)
Uy Usmoniylar uyi (oʻzi shunday deb daʼvo qilgan)
Otasi Murod III (oʻzi shunday deb daʼvo qilgan)
Onasi Safiya Sulton (oʻzi shunday deb daʼvo qilgan)
Dini Pravoslav, bundan avval Islom, sunniylik (daʼvo qilingan)

Chernogoriya grafi Aleksandr (1585? — 1648), shuningdek, Shahzoda Yahyo (baʼzan Jachia yoki Jahja deb ham yoziladi) nomi bilan ham tanilgan soxta shaxs, oʻzini Usmoniylar imperiyasi sultoni Murod III va Safiya Sultonning oʻgʻli hamda Usmoniylar taxtiga daʼvogar shaxs deb daʼvo qilgan.

Hayoti

Kelib chiqishi

Aleksandrning oʻzi tomonidan qayd etilgan yozuvlarga koʻra, uning akasi Mahmud III sulton boʻlgach, barcha aka-ukalarini qatl ettirish boʻyicha Usmoniylar anʼanasiga amal qilgan. Yahyoning onasi Safiya Sulton otasining vafotidan keyin bu holat oxir-oqibat Yahyoning ham boshiga tushishidan xavotirlanib, Yahyoni imperiyadan yashirincha avval Yunonistonga, soʻng hozirgi Bolgariya hududiga olib chiqqan. Soʻngra u pravoslav xristian monastirida choʻqintirilgan va hayotining keyingi 8 yilini oʻsha yerda oʻtkazgan.

Usmoniylar taxti uchun kurash

Aleksandrning bayoniga koʻra, oxir-oqibat uning ikki katta akasi vafot etgan, biroq 1603-yilda Aleksandr birodarkushlikdan omon qolish uchun mamlakatdan qochib ketgani sababli uning jiyani Ahmad I Usmoniylar sultoni boʻlgan. Aleksandr oʻzini Murod III ning tirik qolgan eng katta oʻgʻli sifatida taxtning haqiqiy vorisi deb hisoblagan va oʻz taqdiridan, yaʼni haqqi boʻlgan taxtidan mahrum etilganiga ishongan. Shundan soʻng u butun umrini Usmoniylar taxtini qoʻlga kiritishga bagʻishlagan. Biroq oʻsha davrdagi Usmoniylar anʼanalariga koʻra, taxt vorisligi oʻgʻillarning yoshi (tugʻilish tartibi) bilan belgilanmas edi. Aksincha, Usmoniylar taxt vorisligi qonunlariga koʻra, hukmdor vafot etganidan soʻng, shahzodalar oʻzaro kurashishlari va ulardan faqat bittasi gʻolib sifatida taxtga chiqishi lozim edi.

1603-yildan boshlab Aleksandr taxtga daʼvosini qoʻllab-quvvatlash uchun Shimoliy va Gʻarbiy Yevropaga tez-tez safarlar qildi (Florensiya, Madrid, Rim, Krakov, Antverpen, Praga va boshqa shaharlar). Uni, shuningdek, tatar xoni Shohin va kazaklar ham qoʻllab-quvvatladi. 1614—1617-yillarda u Usmoniylar taxtini qoʻlga kiritish strategiyasi doirasida Prizren sanjagidagi Serbiya pravoslav yepiskoplari hamda Gʻarbiy Rim-katolik yepiskoplari va yetakchilari bilan til biriktiradi. Bir necha yil oʻtib, rus va ukrain kazaklari yordami bilan u 130 ta kemadan iborat flotni boshqarib, Konstantinopolga muvaffaqiyatsiz hujumini amalga oshirdi. U 1648 yoki 1649-yildaChernogoriya qirgʻogʻida vafot etdi. Oʻshanda Aleksandr oʻsha yerda Shkoder va Bar rim-katolik yepiskoplari tomonidan uyushtirilgan qoʻzgʻolonda ishtirok etayotgan edi.

Aleksandrning oʻz shaxsiyati yoki Usmoniylar taxtini egallashga doir urinishlari haqidagi bayonotlarining hech biri tarixiy dalillar bilan tasdiqlanmagan va hozirda akademik doiralarda ishonchli deb hisoblanilmaydi.

Oilasi

1630-yillarning boshlarida Yahyo oʻzini oʻsha mintaqaning gersogi deb atay boshlagan davrda drishtlik Anna Katerina ismli alban zodagon ayoliga uylangan. U Drisht grafi gersog Pyotrning qizi boʻlgan. Aytishlaricha, Anna Katerina alban xalq qahramoni Georg Skanderbeg avlodidan boʻlgan. Ularning bir oʻgʻil va bir qizi boʻlgan:

  • Moris (1635 — 1693) — Turinda tugʻilgan va kapitan sifatida Venetsiya xizmatida boʻlgan. Palmanovada vafot etgan. Goriziyalik Eleonora Romano bilan turmush qurgan va ularning ikki qizi boʻlgan:
    • Maria Anna (1674—1694-yil 14-avgust) — Palmanovada tugʻilgan, Udineda vafot etgan.
    • Elena (1675-yil 4-avgust — 1727-yil 29-avgust) — Palmanovada tugʻilgan, Udinada vafot etgan. Udinalik Lucrezio Treoga turmushga chiqqan.
  • Elena (1638 — 1697) — Turinda tugʻilgan. 1658-yilda pizalik zodagon Andrea Biagi bilan turmush qurgan va ikki farzandi boʻlgan:
    • Caterina Biagi — pizalik Ottaviano Alasioga turmushga chiqqan.
    • Vincenzo Biagi — uylanmagan va farzand koʻrmagan. Ispaniya qiroli qoʻl ostida kapitan sifatida xizmat qilgan.

Serialda

"Koʻsem" teleserialida Shahzoda Yahyo rolini Berk Cankat ijro etgan. Serialda u Iskandar yoki Alex (ehtimol Aleksandrning qisqartma shakli) deb ataladi. Serialda Yahyo yevropalik graf emas, balki yanichar, soʻngra ogʻa sifatida tasvirlanadi. U Ahmad I ning qonuniy rafiqasi Kösem Sultonga oshiq boʻladi, biroq Kösem uning his-tuygʻulariga javob bermaydi va oxir-oqibat Yahyo taxtni Kösemning oʻgʻillaridan tortib olishga uringanida uni oʻldirtiradi.

Adabiyotlar

Yuqori