Qarluq-xorazmiy tillari (xususan qarluq) — turkiy tillar oilasi guruhi.
Qarluq-xorazmiy tillarida turkiy bobotildagi -d- -j- sifatida, shuningdek tarixiy unlilarning old qatorida -ģ- sifatida ifodalanadi. Turkiy bobotildagi -d- ning -d- sifatida aks ettirilishi qarluq-uygʻurlar bilan aloqalari natijasi hisoblanadi. Qarluq tillarini qarluq-xorazmiy va qarluq-uygʻurga bo'lish N. A. Baskakov tomonidan tavsiya qilingan. Boshqa talqin boʻyicha qarluq-uygʻur va qarluq-xorazmiy tillari chegaralanmaydi yoki qarluq-uygʻur tillari qarluqdan tashqariga chiqariladi (toʻliq yoki qisman) va uygʻur-oʻgʻuz yoki uygʻur-tuqyuy tillari sifatida uchraydi.
A. N. Samoylovich turkumlashida qarluq-xorazmiy tillari shimoliy oltoy tillari bilan chigʻatoy nomi ostida birlashtiriladi.
Tarkibi
- xorazm-turkiy † va chig'atoy †
- (?) qoraxoniy va qoraxoniydan keyingi † — -d/z- tilidan -j- tiliga almashtirilganidan keyin
- turkiy †
Zamonaviylari
- oʻzbek
- uygʻur (yangi uygʻur)
- ayniy
- ili-turkiy
- lobnor
- xotan
- xoton (†)
- qisman janubiy qirgʻiz shevalari
Yana qarang
- Til guruhlari boʻyicha turkiy bobotildagi -d- refleksatsiyasi
Adabiyotlar
- N. A. Baskakov. Введение в изучение тюркских языков. М., 1962. (qayta nashr., М., 2006)
- A. N. Samoylovich. Тюркское языкознание. Филология. Руника. М., 2005
- E. R. Tenishev (tah.). Сравнительно-историческая грамматика тюркских языков. Региональные реконструкции. М., 2002.