Ot (shaxmat)

Ot (♘, ♞) — shaxmatdagi donalardan biri. Ot L shaklida yuradi: u ikki katak vertikal va bir katak gorizontal, yoki ikki katak gorizontal va bir katak vertikal harakatlanadi. Bunda u boshqa sipohlar ustidan sakrab o‘tishi mumkin.

Har bir oʻyinchi oʻyinni ikkita ot bilan boshlaydi. Ular o'yinning boshida b va g ustunlarida joylashgan boʻlib, har biri to'ra (rux) va fil orasida turadi.

Harakatlanishi

Boshqa shaxmat donalari bilan taqqoslaganda, otning harakati o‘ziga xosdir: u ikkita kvadratni vertikal va bitta kvadratni gorizontal yoki ikkita kvadratni gorizontal va bitta kvadratni vertikal ravishda harakatlantiradi (ikkalasi ham katta L shaklini hosil qiladi). Natijada, ot har bir harakatda oq va qora kvadratlar o‘rtasida almashtiriladi. Harakatlanayotganda, ot o‘z manziliga yetib borish uchun donalar ustidan sakrashi mumkin. Otning bir vaqtni o‘zida sakkizta yurish varianti bo‘lishi mumkin. Oʻyin boshida faqat otlar va piyodalar harakatlantirilishi mumkin bo‘lgan donalar hisoblanadi.

	a	b	c	d	e	f	g	h
8									8
7									7
6									6
5									5
4									4
3									3
2									2
1									1
	a	b	c	d	e	f	g	h

Shaxmatdagi boshlang‘ich holat, ot yurishi mumkin bo‘lgan joylar nuqtalar bilan ko‘rsatilgan

	a	b	c	d	e	f	g	h
8									8
7									7
6									6
5									5
4									4
3									3
2									2
1									1
	a	b	c	d	e	f	g	h

Turli kataklardagi otlar va ularning mumkin boʻlgan yurishlarini koʻrsatuvchi nuqtalar

	a	b	c	d	e	f	g	h
8									8
7									7
6									6
5									5
4									4
3									3
2									2
1									1
	a	b	c	d	e	f	g	h

Kvadratga hujum qilish uchun mumkin bo‘lgan minimal harakatni ifodalovchi sonlar

Turli ot donalari

Hatto standart Staunton andozasiga mansub to‘plamlar orasida ham donalar uslubi turlicha bo‘lishi mumkin. Ayniqsa, ot figuralarida bu farqlar yaqqol koʻrinadi. Quyida ba’zi misollar keltirilgan.

Adabiyotlar

Barden, Leonard (1980), Play better Chess with Leonard Barden, Octopus Books Limited, pp. 10, 11, ISBN 0-7064-0967-1
Brace, Edward R. (1977), An Illustrated Dictionary of Chess, Hamlyn Publishing Group, p. 155, ISBN 1-55521-394-4
Flear, Glenn (2007), Practical Endgame Play: beyond the basics, Everyman Chess, ISBN 978-1-85744-555-8
Hooper, David; Whyld, Kenneth (1996) [First pub. 1992], The Oxford Companion to Chess (2nd ed.), Oxford University Press, ISBN 0-19-280049-3
Mednis, Edmar (1993), Practical Knight Endings, Chess Enterprises, ISBN 0-945470-35-5