Tushum (buxgalteriya)

Tushum — Buxgalteriya hisobida tovarlar va xizmatlar sotishidan olinadigan va biznesning asosiy operatsion faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan daromadning umumiy miqdorini anglatadi.

Tijorat daromadi baʼzan sotuvlar yoki aylanma deb ham ataladi. Baʼzi kompaniyalar daromadni foiz, royalti yoki boshqa toʻlovlardan ham olishi mumkin.

Tushum atamasi umumiy maʼnoda kirimni bildirishi mumkin yoki maʼlum bir vaqt oraligʻida olingan pul miqdorini anglatadi, masalan: Oʻtgan yili X kompaniya 42 million dollar daromad oldi. Foyda yoki sof foyda odatda umumiy daromaddan barcha xarajatlar ayrilgandan keyingi natijani anglatadi.

Buxgalteriya hisobida daromad balans hisobotining xususiy kapital boʻlimiga kiradi, chunki u kapitalni oshiradi. U koʻpincha daromadlar toʻgʻrisidagi hisobotning eng yuqori qismida joylashgan.

Umumiy foydalanishda tushum — bu kompaniyaning asosiy faoliyati bilan bogʻliq tovarlar yoki xizmatlarni sotishdan tushgan umumiy pul miqdorini bildiradi. Sotuv daromadi maʼlum davr ichida tovar yoki xizmatlarni sotishdan olingan kirim hisoblanadi. Soliq daromadi esa hukumat tomonidan soliq toʻlovchilardan olinadigan daromaddir. Xayriya yig‘imi daromadi esa notijorat tashkilotlar tomonidan donorlar va boshqa manbalardan olingan mablagʻlarni anglatadi.

Ikki keng tarqalgan buxgalteriya usuli — kassa usuli va hisoblash usuli — daromadni oʻlchashda bir xil yondashuvdan foydalanmaydi.

Ommaviy aksiyalarni sotuvchi korxonalar odatda daromadni Umumqabul qilingan buxgalteriya tamoyillari yoki Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari asosida hisobot berishga majbur.

Ikki yoqlama yozuvda daromad hisoblari davriy ravishda „daromad“ yoki „daromadlar“ nomi ostida daromadlar toʻgʻrisidagi hisobotda aks ettiriladi. Daromad hisoblarining nomi daromad turini bildiradi, masalan: „taʼmirlash xizmatlari daromadi“, „ijara daromadi“, „foiz daromadi“ yoki „sotuvlar“.

Jurnal yozuvi yoki daftarda daromad kredit sifatida qayd etiladi va natijada naqd pul, kechiktirilgan daromad yoki debitorlik qarzlari debit qilinadi.

Notijorat tashkilotlar uchun daromad yalpi tushumlar, qoʻllab-quvvatlash mablagʻlari, hissalar kabi nomlar bilan ataladi.

Bu operatsion daromadga jismoniy shaxslar va korporatsiyalardan olingan xayriyalar, davlat idoralaridan qoʻllab-quvvatlash, tashkilot missiyasi bilan bogʻliq faoliyatdan tushgan kirim, mablagʻ yigʻish faoliyatidan tushgan daromad va aʼzolik badallari kirishi mumkin.

Investitsiyalardan olingan daromad operatsion yoki nooperatsion sifatida tasniflanadi. Ammo koʻplab notijorat tashkilotlarda u alohida fondlar boʻyicha ham hisobga olinadi.

Biznes daromadi — bu maʼlum bir korporatsiya, kompaniya, sheriklik yoki yakka tartibdagi tadbirkor uchun odatiy boʻlgan faoliyatlardan olinadigan pul kirimi. Baʼzi biznes turlarida, masalan, ishlab chiqarish yoki chakana savdo daromadning asosiy qismi tovarlar sotishdan olinadi. Xizmat koʻrsatish sohasidagi bizneslar, masalan yuridik firmalar va sartaroshxona, daromadning asosiy qismini xizmat koʻrsatishdan oladi. Kredit berish bilan shugʻullanuvchi bizneslar, masalan avtomobil ijarasi va banklar, oʻz daromadining asosiy qismini boshqa tashkilotlar yoki shaxslarga aktivlarni qarzga berish orqali olingan foiz va toʻlovlardan oladi.

Biznesning asosiy faoliyatlaridan olinadigan daromad sotuvlar, sotuv daromadi yoki sof sotuvlar sifatida qayd etiladi. Bunga mahsulot qaytarilishi va hisob-fakturalarni erta toʻlash uchun beriladigan chegirmalar ham kiradi. Koʻpgina bizneslarda asosiy faoliyatdan tashqari qoʻshimcha daromad ham mavjud boʻladi, masalan, talab qilib olinadigan hisobvaraqlardagi depozitlardan olinadigan foizlar. Bu daromad umumiy daromadga kiritiladi, lekin sof sotuvlarga kiritilmaydi.