Sinfiy kurash — bu jamiyatdagi turli ijtimoiy sinflar oʻrtasidagi iqtisodiy, siyosiy va mafkuraviy toʻqnashuvdir. Bu tushuncha Karl Marks tomonidan ishlab chiqilgan boʻlib, kapitalist jamiyatda asosiy kurash ishchilar sinfi (proletariat) va kapitalistlar sinfi (burjuaziya) oʻrtasida kechishini taʼkidlaydi.
Marks boʻyicha sinfiy kurashning asosiy jihatlari:
- Sinfiy farqlar — jamiyatdagi odamlar ishlab chiqarish vositalariga egalik qilishiga qarab sinflarga boʻlinadi:
- Burjuaziya — ishlab chiqarish vositalariga egalik qiluvchi boy sinf.
- Proletariat — ishlab chiqarish vositalariga ega boʻlmagan, mehnatini sotishga majbur boʻlgan ishchilar sinfi.
- Ziddiyatlar — Burjuaziya daromad olish uchun ishchilarni ekspluatatsiya qiladi, ishchilar esa yaxshiroq sharoitlar va tenglik uchun kurashadi.
- Inqilob va sinfsiz jamiyat — Marksga koʻra, ishchilar birlashib kapitalizmga qarshi kurashib, inqilob orqali sinfsiz jamiyat (kommunizm) qurishi kerak.
- Tarixiy materializm — Barcha tarixiy oʻzgarishlarning sababi sinflar oʻrtasidagi kurashdir. Feodalizm kapitalizmga oʻtganidek, kapitalizm ham proletariat inqilobi natijasida yoʻq boʻladi.
Bugungi kunda sinfiy kurash qanday namoyon boʻlmoqda?
- Ish haqi, mehnat huquqlari uchun harakatlar.
- Kasaba uyushmalari va ish tashlashlar.
- Boylikning notekis taqsimlanishi haqidagi bahslar.
- Raqamli iqtisodiyot va avtomatlashtirishning ishchilarga taʼsiri.
Marks nazariyasi hanuz dolzarb boʻlib, koʻplab iqtisodiy va siyosiy harakatlarning asosini tashkil qiladi.
Turkum::
- Sotsializm