Hisobot davri

Hisobot davri — buxgalteriya yozuvlarida, boshqaruv hisobotlari va moliyaviy hisobotlar tayyorlanadigan davr.

Boshqaruv hisobida hisobot davri keng darajada farq qiladi va boshqaruv tomonidan belgilanadi. Oylik hisobot davrlari keng tarqalgan.

Moliyaviy hisobotda esa hisobot davri tartibga soluvchi meʼyorlar bilan belgilanadi va odatda 12 oyni tashkil etadi. Hisobot davrining boshlanishi amal qilinadigan qoidalarga qarab farqlanadi. Masalan, ayrim tashkilotlar yanvardan dekabrgacha boʻlgan kalendar yiliga amal qilsa, boshqalari aprel oyidan mart oyigacha boʻlgan davrni hisobot davri sifatida qabul qiladi.

Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari 12 oylik davr oʻrniga 52 haftalik davrni ham hisobot davri sifatida qoʻllashga ruxsat beradi. Ushbu usul Buyuk Britaniya va Hamdoʻstlik davlatlari amaliyotida 4-4-5 kalendari deb ataladi, Qoʻshma Shtatlarda esa 52–53 haftalik moliyaviy yil nomi bilan yuritiladi.

Qoʻshma Shtatlarda ushbu usul umumqabul qilingan buxgalteriya tamoyillari hamda AQSh Ichki daromad kodeksining 1.441-2 reglamenti bilan ruxsat etilgan. (IRS 538-nashr).

Baʼzi resurslarini rejalashtirish tizimlarida bir moliyaviy yil ichida 12 tadan ortiq hisobot davrlari mavjud boʻlishi mumkin. Ularda bir davr yilni ochish davri sifatida ajratiladi, bunda oldingi moliyaviy yildan oʻtgan qoldiqlar yopiladi, va yana bir davr yilni yopish davri sifatida ajratilib, unda shu moliyaviy yil boʻyicha barcha operatsiyalar yakunlanadi. Eski tizimlarda bu davrlar baʼzan „0-oy“ va „13-oy“ deb atalgan.

52–53 haftalik moliyaviy yil

52–53 haftalik moliyaviy yil (yoki 4–4–5 kalendari) moliyaviy yil har doim haftaning bir xil kunida tugashini istagan kompaniyalar tomonidan qoʻllaniladi.

Haftaning istalgan kuni tanlanishi mumkin, biroq shanba va yakshanba keng qoʻllaniladi, chunki bu kunlarda inventarizatsiya va yil yakuni hisob-kitoblarini oʻtkazish osonroq boʻladi.

Ushbu usulning ikki turi mavjud:

Moliyaviy yil oxiridagi oyda oxirgi shanba

Bu usulga koʻra, kompaniyaning moliyaviy yili yil yakuni oyi ichidagi oxirgi shanba (yoki tanlangan boshqa kun) bilan belgilanadi. Masalan, agar moliyaviy yil yakuni oyi avgust boʻlsa, yil yakuni 25-avgustdan 31-avgustgacha boʻlgan istalgan kunga toʻgʻri kelishi mumkin.

 2006-08-26 2006 yil 26-avgust 2007-08-25 2007 yil 25-avgust 2008-08-30 2008 yil 30-avgust (kabisa yili) 2009-08-29 2009 yil 29-avgust 2010-08-28 2010 yil 28-avgust 2011-08-27 2011 yil 27-avgust 2012-08-25 2012 yil 25-avgust (kabisa yili) 2013-08-31 2013 yil 31-avgust 2014-08-30 2014 yil 30-avgust 2015-08-29 2015 yil 29-avgust 2016-08-27 2016 yil 27-avgust (kabisa yili) 2017-08-26 2017 yil 26-avgust 2018-08-25 2018 yil 25-avgust 2019-08-31 2019 yil 31-avgust

Moliyaviy yil yakuni har yili kalendarda bir kun oldinga siljiydi (kabisa yillarida ikki kun), toki u oy oxiridan 7 kun oldingi sanaga yetmaguncha. Shunda u yana oy oxiriga qaytadi va bu yil 52 hafta oʻrniga 53 haftadan iborat boʻladi.

Oy oxiriga eng yaqin shanba

Bu usulga koʻra, kompaniyaning moliyaviy yili oy oxiriga eng yaqin keladigan shanba (yoki tanlangan boshqa kun) bilan belgilanadi. Masalan, agar moliyaviy yil yakuni oyi avgust boʻlsa, yil yakuni 28-avgustdan 3-sentyabrgacha boʻlgan davrga toʻgʻri kelishi mumkin.

 2006-09-02 2006 yil 2-sentyabr 2007-09-01 2007 yil 1-sentyabr 2008-08-30 2008 yil 30-avgust (kabisa yili) 2009-08-29 2009 yil 29-avgust 2010-08-28 2010 yil 28-avgust 2011-09-03 2011 yil 3-sentyabr 2012-09-01 2012 yil 1-sentyabr (kabisa yili) 2013-08-31 2013 yil 31-avgust 2014-08-30 2014 yil 30-avgust 2015-08-29 2015 yil 29-avgust 2016-09-03 2016 yil 3-sentyabr (kabisa yili) 2017-09-02 2017 yil 2-sentyabr 2018-09-01 2018 yil 1-sentyabr 2019-08-31 2019 yil 31-avgust

Moliyaviy yil yakuni har yili kalendarda bir kun oldinga siljiydi (kabisa yillarida ikki kun), toki u oy oxiridan 4 kun oldingi sanaga yetmaguncha. Shunda keyingi oyning birinchi shanbasi oy oxiriga eng yaqin sana sifatida qabul qilinadi va moliyaviy yil 53 haftalik boʻladi.

52–53 haftalik usul Qoʻshma Shtatlarda umumqabul qilingan buxgalteriya tamoyillari hamda AQSh Ichki daromad kodeksining 1.441-2 reglamenti bilan ruxsat etilgan. (IRS 538-nashr). Shuningdek, u Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari tomonidan ham ruxsat etilgan.