Sineperver Sulton

Sineperver Sulton (turkcha: Ayşe Sineperver Sultan; usmonli turkcha: عایشه سینه پرور سلطان‎‎)(1759—1760-yillar—1828-yil 11-dekabr) — Sulton Abdul Hamid I ning 4-xotini va Usmonli Imperiyasini Sultoni Murod IV ning Volida Sultoni.

Sineperver 1774-yilda Abdul Hamidga turmushga chiqdi va unga „Toʻrtinchi Konsort“ unvoni berildi. Oʻsha yili Simten Xotun, ilgari imperator haramidan boʻlgan badavlat ayol oʻz erini Sineperverga berdi. 1775-yilda u „Uchinchi konsort“ ga koʻtarildi. 1776-yil 7-dekabrda u oʻzining birinchi farzandi, oʻgʻli Shehzade Ahmadni dunyoga keltirdi, u 1778-yil 18-noyabrda taxminan ikki yoshida vafot etdi.

1778-yilda u „Ikkinchi konsort“ darajasiga koʻtarildi. 1778-yil 17-iyulda u ikkinchi farzandi Esma Sulton ismli qizini dunyoga keltirdi. Bir yil oʻtib, 1779-yil 8-sentabrda u uchinchi farzandi, oʻgʻli Shehzade Mustafoni (boʻlajak Mustafo IV) dunyoga keltirdi. Katta oʻgʻli Ahmad kabi kasal boʻlib oʻlib qolishidan qoʻrqib, u tugʻilgandan keyin Kethyudani u uchun duoga chaqirdi. Shuningdek, u qarzlari tufayli qamalgan mahbuslarni ozod qilish va qarzlarini toʻlashni buyurdi.

1780-yilda Uskudarda Cedid Valide masjidi yaqinida oʻgʻli Ahmad xotirasiga favvora qurdirdi.

Ikki yil oʻtgach, 1782-yil 12-dekabrda u uchinchi farzandini, qizi Fatma Sultonni dunyoga keltirdi, ammo u 1786-yil 11-yanvarda uch yoshida chechakdan vafot etdi. Abdulhamid 1789-yilda vafot etgandan soʻng Sineperver beva qolgan edi. Keyin u Eski Saroyga joylashdi.

1807-yil 29-mayda Sulton Salim III taxtdan olgach, oʻgʻli taxtga oʻtgandan soʻng, Sineperver Valide Sulton boʻldi. Salimning onasi Mihrishah Sultonning kethudasi boʻlgan Yusuf ogʻa Salimning yaqinlaridan edi. U 1808-yilda Selimga qarshi qoʻzgʻolonda Kabakchi Mustafoning hiyla-nayranglari bilan koʻndirildi va nihoyat oʻldirildi, shundan soʻng uning soliq fermasi Sineperverga berildi.

Mustafo oʻn toʻrt oy sultonlik qilgandan soʻng, 1808-yil 28-iyulda Alemdar Mustafo posho boshchiligidagi qoʻzgʻolon natijasida taxtdan agʻdarildi. Keyinchalik u keyingi Sulton Mahmud II buyrugʻi bilan qatl etilgan. Uning vafotidan keyin u nafaqaga chiqdi va oʻzini qizi Esma Sultonga bagʻishladi. Koʻrinishidan, u Sulton Mahmudga maktub yozib, undan yashash uchun uy soʻraganligi uchun ogʻir kunlarni boshdan kechirdi.

1810-yilda u Adapazari yaqinida maktab va favvora qurdirdi. Xarajatlarni qoplash uchun u oʻz daromadlarining bir qismini doʻkon va fermer xoʻjaliklaridan keladigan tezislarga ajratdi. Bular keyinchalik 1814-yilda koʻpaytirildi. 1825-yilda Istanbulda Hirka-i Serif va Karagümrük oʻrtasida favvora qurdirdi.

U oʻgʻli qatl qilinganidan keyin yigirma yildan koʻproq vaqt yashadi va 1828-yil 11-dekabrda Istanbulda vafot etdi. Uning qabri Istanbulning Eyüp shahridagi Eyüp Sulton masjidining Favvora (Shadirvan) hovlisida joylashgan. Uning qizi 1848-yilda vafot etib, undan keyin yigirma yildan uzoqroq yashadi.

Abdul Hamid bilan birga Sineperverning toʻrt farzandi bor edi:

• Shehzoda Ahmad (1776-yil 7-dekabr — 1778-yil 18-noyabr, Abdulhamid I qabriga dafn etilgan);
• Esma Sulton (1778-yil 16-iyul — 1848-yil 4-iyun, Mahmud II maqbarasiga dafn etilgan), 1792-yil 29-mayda turmushga chiqqan, Damat Kichik Huseyin posho (1803-yil 8-yanvarda vafot etgan), Sulton Selim III ning oʻgay ukasi;
• Mustafo IV (1779-yil 8-sentyabr — 1808-yil 16-noyabr, Abdulhamid I qabriga dafn etilgan), 1807—1808-yillarda Usmonlilar imperiyasining sultoni;
• Fatma Sulton (1782-yil 12-dekabr — 1786-yil 11-yanvar, Abdulhamid I qabriga dafn etilgan).

• Gretsiya shahzodasi Mayklning „Sulton“ (NY: Harper & Row, 1983),ISBN 0-06-015166-8
• 1989-yilda Shveysariya-Amerika dramatik filmi "Sevimli, Sineperver" shved aktrisasi Maud Adams tomonidan tasvirlangan.
• 2018-yilda turkiy tarixiy fantastika seriali Kalbimin Sultoni, Sineperver turk aktrisasi Itir Esen tomonidan tasvirlangan.

• Usmonli Imperator Harami
• Usmonli sultonlarining turmush oʻrtoqlari roʻyxati
• Usmonli oila daraxti

• Uluçay, M. Çağatay. Padişahların kadınları ve kızları. Ötüken, 2011. ISBN 978-9-754-37840-5. 
• Duran, Türkan. I. Abdülhamid'in Kızı Esma Sultan'ın Hayatı (1778–1848), 2007. 
• Haskan, Mehmet Nermi. Hamîd-i Evvel Külliyesi ve Çevresi. Istanbul Ticaret Borsasi, January 1, 2018. ISBN 978-6-051-37663-9.