Eroniy taqvim

Qadimiy forslar taqvimida, xuddi qadimgi hind taqvimi kabi oltita fasl mavjud boʻlib, har bir fasl qariyb ikki oyga toʻgʻri kelgan. Qadmigi forslar madaniyati Mesopotamiya madaniyati bilan kesishgan davrdan boshlab, ikki madaniyat taqvimi qariyb bir xil koʻrinishga kelgan. Ushbu taqvimda yil kun va tun birlashishi kunida boshlanib, 12 oydan iborat boʻlgan. Har bir oy 29 yoki 30 kunni tashkil etgan. Umumiy hisobda bir yil ushbu taqvimda 354 kundan iborat boʻlgan. Tropik yil bilan farq oʻrnini bosish uchun har olti yilda oʻn uchinchi oy qoʻshilgan.

XIII-asrda Yaqin Sharq Moʻgʻullar istilosi tufayli ularga boʻysundirilgan edi. Moʻgʻullarning ushbu istilosi natijasida ular tomonidan Yaqin Sharqqa qadimiy Xitoy madaniyatidagi oʻn ikki yillik hayvonot yillari kirib keldi. Ushbu taqvimdagi yillarda har bir yil muayyan hayvonga bagʻishlangan edi. Moʻgʻullar keltirgan yangilik Yaqin Sharqda darrov ommaboplikni qoʻlga kiritmadi, ammo keyinroq oʻsha yerdagi xalqlarning taqvimiga kirib bordi va ushbu taqvimlarning ajralmas qismiga aylandi. Aynan oʻsha paytlarda islomiy taqvimda ushbu oʻn ikki yillik hayvonot yillari kirib borishga ulgurgan edi.

Oʻn ikki yilni quyidagi oʻn ikki hayvon tasvirlar edi: sichqon, buqa, yoʻlbars, quyon, ajdar, ilon, ot, echki yoki qoʻy, maymun, xoʻroz, it, qobon (toʻngʻiz) yoki choʻchqa.

Eroniy taqvimda yil anʼanaviy toʻrt faslga boʻlinadi. Oʻz navbatida, har bir fasl uch oydan tashkil topadi.

• Bahor (forscha: بهار‎‎ [bæhɒr], pushtucha: پسرلی‎‎ [psarʼlai]): farvardin (mart), ordibehesht (aprel), xordod (may);
• Yoz (forscha: تابستان‎‎ [tɒbestɒn], pushtucha: دوبی‎‎ ['dobai]): tir (iyun), murdod (iyul), shahrivor (avgust);
• Kuz (forscha: پایز‎‎ [pɒjiz], pushtucha: منی‎‎ ['mənai]): mehr (sentyabr), abon (oktyabr), azor (noyabr);
• Qish (forscha: زمستان‎‎ [zemestɒn], pushtucha: ژمی‎‎ ['ʒəmai]): dey (dekabr), bahman (yanvar), esfand (fevral).

Eroniy taqvimda hafta shanba kunida boshlanib juma kunida tugaydi. Juma rasmiy dam olish kuni deb eʼlon qilingan.

• Shanba — (forscha: شنبه‎‎) Shanbe;
• Yakshanba — (forscha: یکشنبه‎‎) Yakshambe;
• Dushaunba — (forscha: دوشنبه‎‎) Dushanbe;
• Seshanba — (forscha: سه شنبه‎‎) Seshanbe;
• Chorshanba — (forscha: چهارشنبه‎‎) Chorshanbe;
• Payshanba — (forscha: پنجشنبه‎‎) Panjshanbe;
• Juma — (forscha: جمعه‎‎) Juma, baʼzida Odina (forscha: آدینه‎‎).

Hafta kunlarining nomlanishi yakshanbadan boshlab to payshanbagacha shanba soʻziga qoʻshimcha son nomi (fors tilida) qoʻshiladi va shu tariqa ushbu kunlar nomlari kelib chiqadi. Masalan: yakshanba — «birshanba», dushanba — «ikkishanba», seshanba — «uchshanba». Juma kuni nomlanishi esa arab tilidan kelib chiqgan boʻlib — majlis (musulmonlardagi anʼanaviy juma namozi nazarda tutiladi) degan maʼnoni bildiradi.

Yulduzcha bilan Navroʻzning 20-mart kuni kelishi koʻrsatilgan.