Amo Beknazarov

Hamo Beknazaryan
Համո Բեկնազարյան
Hamo Beknazaryanning Armanistonning 2017-yilgi pochta markasidagi tasviri
Tavalludi	Ambartsum Bek-Nazarov 1891-yil 19-may Yerevan, Rossiya imperiyasi
Vafoti	27-aprel 1965-yil(1965-04-27) (73 yoshda) Moskva, Rossiya SFSR, Sovet Ittifoqi
Fuqaroligi	Rossiya Imperiyasi va SSSR
Kasbi	Kino rejissyori, aktyor, ssenariynavis
Faoliyat yillari	1914–1965-yillar
Mashhur ishlari	Namus, Pepo, Zangezur, David-Bek
Mukofotlari	Stalin mukofoti

Hamo Beknazaryan (Համո Բեկնազարյան (arman tili); Амбарцум Бек-Назаров (rus tili); 1891-yil 19-may — 1965-yil 27-aprel), shuningdek Hamo Bek-Nazarov yoki Amo Bek-Nazarian nomlari bilan tanilgan, arman kino rejissyori, aktyor va ssenariynavis hamda arman kinosining asoschilaridan biri edi.

Hamo Beknazaryan 1891-yil 19-mayda Rossiya imperiyasi tarkibidagi Yerevan shahrida tugʻilgan. Biroq Armaniston Markaziy bankining maʼlumotida uning tugʻilgan yili 1892-yil deb koʻrsatilgan. Armaniston Milliy kino markazi esa 1891–1965-yillarni uning hayot yillari sifatida qayd etadi.

Beknazaryanning kino sohasidagi faoliyati 1914-yilda boshlangan. U tasodifiy tanishi orqali filmda rol ijro etish imkoniyatiga ega boʻlgan va shundan soʻng kino sohasida faoliyat yurishga qaror qilgan. 1914–1918-yillar oraligʻida u qariyb 70 ta filmda rol ijro etib, inqilobdan oldingi Rossiya kinosining mashhur aktyorlaridan biriga aylangan.

1920-yilda Armanistonga borishni rejalashtirganiga qaramay, u Tbilisiga yoʻl oldi va Gruziya Xalq taʼlimi boʻyicha komissarligi huzuridagi kino boʻlimini rivojlantirdi. U Tbilisida bir qancha filmlarni suratga oldi, jumladan Patritsid va Yoʻqolgan xazinalar filmlarini. Beknazaryan Gruziya va Kavkaz kino muhitida tajriba orttirib, keyinchalik arman kinosining shakllanishida bu tajribasidan foydalandi.

1925-yilda Beknazaryan Daniel Dznunining taklifiga binoan Yerevanga qaytdi. Shu yili u Aleksandr Shirvonzodaning shu nomli asari asosida Namus filmini suratga oldi. Ushbu film arman milliy kinematografiyasining shakllanishiga asos solgan muhim asarlardan biri boʻldi. 1925-yilda Beknazaryan Hayfilm (Armenfilm) kinostudiyasiga asos soldi; studiya 1966-yildan uning nomi bilan ataladigan boʻldi.

1926-yilda u Shor va Shorshor filmini suratga oldi. Bu uning ilk arman komediyasi boʻlib, Beknazaryanning ovozsiz kino davridagi ijodiy imkoniyatlarini namoyon etdi. 1927-yilda suratga olingan Zare filmi esa kurd tilidagi ilk badiiy filmlardan biri sifatida eʼtirof etiladi.

Beknazaryanning ovozsiz kino davridagi muhim asarlaridan yana biri Vulqon ustidagi uy boʻlib, film 1928-yilda suratga olingan. U filmda inqilobiy mavzuni koʻtarib, Boku neft konlaridagi ishchilar hayotini tasvirlagan. Filmda arman va ozarbayjon neftchilari hamda ularning ogʻir mehnat sharoitlari aks ettirilgan.

1935-yilda Beknazaryan Gabriel Sundukyanning shu nomli asari asosida Pepo filmini yaratdi. Film Armanistonda yaratilgan ilk arman tilidagi ovozli badiiy film sifatida tarixda muhim oʻrin tutadi. Peponing premyerasi 1935-yil 15-iyunda boʻlib oʻtgan va film Sovet Ittifoqida hamda boshqa mamlakatlarda namoyish etilgan. Film musiqasini Aram Xachaturyan yaratgan.

Beknazaryan ijodida tarixiy va ijtimoiy mavzular muhim oʻrin egallagan. U Zangezur va David-Bek kabi filmlarni yaratdi. Uning filmlari Armaniston, Gruziya, Ozarbayjon, Rossiya, Oʻzbekiston va Tojikiston hududlarida suratga olingan boʻlib, u 1920–1950-yillar oraligʻida Sovet kinosining taniqli rejissyorlaridan biri boʻlgan.

1941-yilda Beknazaryan Stalin mukofoti bilan taqdirlangan. U badiiy filmlardan tashqari, hujjatli filmlar ham suratga olgan.

Beknazaryan urushdan keyingi davrda ham kino sohasidagi faoliyatini davom ettirdi. Uning filmografiyasida Anahit (1947), Hovlitoʻyi (1955) va Xoʻjandda Nasriddin (1960) kabi filmlar ham mavjud.

Beknazaryanning ijodi arman milliy kinematografiyasi rivojiga katta taʼsir koʻrsatdi. Uning filmlarida arman adabiyoti, milliy madaniyat va ijtimoiy mavzular uygʻunlashgan. Armaniston Milliy kino markazi uni XX asrning 1920–1950-yillaridagi taniqli sovet kino ijodkorlaridan biri va ilk arman kinosining yetakchi rejissyori sifatida taʼriflaydi.

Hamo Beknazaryan 1965-yil 27-aprelda Moskva, Sovet Ittifoqida vafot etdi va Moskva arman qabristoniga dafn etildi.

• Stalin mukofoti — 1941-yil
• Armaniston SSR xalq artisti — 1935-yil

• Rollberg, Peter. Historical Dictionary of Russian and Soviet Cinema. Scarecrow Press, 2009 — 95–97-bet. ISBN 9780810860728.