Noorganik moddalar

Noorganik moddalar (noorganik birikmalar) — organik boʻlmagan oddiy moddalar va kimyoviy birikmalar, yaʼni ularning tarkibida uglerod boʻlmagan moddalar. Shuningdek, baʼzi uglerodli birikmalar (karbidlar, siyanidlar, karbonatlar, uglerod oksidlari, CO va CO 2 va anʼanaviy ravishda noorganik deb tasniflanadigan baʼzi boshqa moddalar^➤). Noorganik moddalar organik moddalargagina xos boʻlgan uglerodli tuzilishiga ega emas.

Noorganik moddalar sinflari

Barcha noorganik birikmalar ikki katta guruhga boʻlinadi:

Oddiy moddalar — bir unsur atomlaridan iborat boʻladi;
Murakkab moddalar ikki yoki undan ortiq unsurlarning atomlaridan tashkil topadi.

Oddiy moddalar fizik va kimyoviy xossalariga koʻra, quyidagilarga boʻlinadi:

asosiy metallar (Li, Na, K, Mg, Ca va b.);
nometallar (F₂, Cl₂, O₂, S, P va b.);
amfoter oddiy moddalar (Zn, Al, Fe, Mn va b.);
asl gazlar (He, Ne, Ar, Kr, Xe, Rn).

Murakkab moddalar kimyoviy xossalariga koʻra quyidagilarga boʻlinadi:

Oksidlar :

asosiy oksidlar (CaO, Na₂O va b.);
kislotali oksidlar (CO₂, SO₃ va b.);
amfoter oksidlar (ZnO, Al₂O₃ va b.);
qoʻsh oksidlar (Fe₃O₄ va b.);
tuz hosil qilmaydigan oksidlar (CO, NO va b.);

Gidroksidlar ;

asoslar (NaOH, Ca(OH)₂ va b.);
kislotalar (H₂SO₄, HNO₃ va b.);
amfoterli gidroksidlar (Zn(OH)₂, Al(OH)₃ va b.);

Tuzlar:

oʻrta tuzlar (Na₂SO₄, Ca₃(PO₄)₂ va b.);
kislota tuzlari (NaHSO₃, CaHPO₄ va b.);
asosiy tuzlar (Cu₂CO₃(OH)₂ va b.);
qoʻsh va/yoki kompleks tuzlar (CaMg(CO₃)₂, K₃[Fe(CN)₆], KFe^III[Fe^II(CN)₆] va b.);

Binar birikmalar:

kislorodsiz kislotalar (HCl, H₂S va b.);
anoksik tuzlar (NaCl, _CaF2 va b.);
boshqa binar birikmalar (AlH₃, CaC₂, CS₂ va b.)

Tarkibida uglerod boʻlgan noorganik moddalar

Ushbu moddalar anʼanaviy ravishda noorganik kimyo sohasiga tegishli hisoblanadi:

Karbonatlar
Karbidlar
Ssiyanidlar
Uglerod oksidlari
Siyanatlar
- Noorganik tiosiyanatlar (tiosiyanatlar)
- Selenosiyanatlar
Karbonil komplekslari

Moddalar sinflari oʻrtasidagi genetik bogʻliqlik

Genetik bogʻlanish - bu bir sinfga tegishli moddani boshqa sinf moddasiga aylantirish imkoniyatini aks ettiruvchi birikmalar sinflari oʻrtasidagi bogʻliqlikdir.

Genetik qator - bir xil kimyoviy unsurni oʻz ichiga olgan moddalarning oʻzgarishlarini aks ettiruvchi zanjir.

Metallning genetik qatori

$M\ {\xrightarrow[{}]{O_{2}}}\ M_{x}O_{y}\ {\xrightarrow[{}]{H_{2}O}}\ M(OH)_{n}\ {\xrightarrow[{}]{H_{m}An}}\ M_{m}(An)_{n}$

misol uchun

$K\ {\xrightarrow[{}]{O_{2},\ t^{o}}}\ K_{2}O\ {\xrightarrow[{}]{H_{2}O}}\ KOH\ {\xrightarrow[{-H_{2}O}]{HCl}}\ KCl$

Nometallarning genetik qatori

$Nom\ {\xrightarrow[{}]{O_{2}}}\ Nom_{x}O_{y}\ {\xrightarrow[{}]{H_{2}O}}\ H_{m}NomO_{y+1}\ {\xrightarrow[{}]{M(OH)_{n}}}\ M_{m}(NomO_{y+1})_{n}$

Adabiyotlar

Anorganicheskiy // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
Лидин Р. А., Молочко В. А., Андреева Л. Л., Цветкова А. А.. .
Грушко Я. М.. .
Грушко Я. М.. .
Грушко Я. М.. .
Филов В. А.. .