Gurganj qamali

Gurganj qamali – Moʻgʻullarning Xorazm imperiyasini bosib olishi paytida sodir boʻlgan qamal. Qamalning davomiyligi oʻzgaruvchan boʻlib, Rashididdin Hamadoniy kabi tarixchilarning taʼkidlashicha, u yetti oy davom etgan. Ammo u 1221-yil aprel oyida shaharning magʻlubiyati va yoʻq qilinishi bilan yakunlangan. Moʻgʻullar imperiyasining hukmdori Chingizxon Shoh Muhammad II tomonidan boshqariladigan Xorazm imperiyasiga katta hujum uyushtirgan . Samarali rejalashtirish va ajoyib taktik harakatlar yordamida xon qoʻshini chegara yaqinidagi Oʻtror shahrini, undan keyin Buxoro va Samarqandni tezda egallab olishga muvaffaq boʻlgan . Qamalga eronlik tarjimashunos Shihobiddin Muhammad an-Nasaviy guvoh boʻlgan.

Chingiz oʻgʻillari Joʻji va Chigʻatoy boshchiligidagi otryadni sobiq poytaxt Gurganjni qamal qilish uchun shimoli-gʻarbga yuborgan. Juda boy shahar Amudaryo deltasidagi botqoqli yerlarda joylashgani uchun hujum qilish qiyin boʻlgan. Ikki qoʻmondon aka-uka oʻrtasidagi kelishmovchilik tufayli qamal yanada murakkablashgan. Oxir-oqibat, Chingizxon oʻzining uchinchi oʻgʻli va merosxoʻri Oʻgedayni qamal uchun yagona qoʻmondon qilib yuborgan. Oxir-oqibat shahar egallanganda, u yakson qilingan.