Puli Xumri پل خمری | |
|---|---|
| Shahar | |
 | |
| 35°57′0″N 68°42′0″E / 35.95000°N 68.70000°E | |
| Mamlakat | Afgʻoniston |
| Viloyat | Bagʻlon viloyati |
| Tuman | Puli Xumri tumani |
| Hukumat | |
| Maydon | 37.52 km2 (14.49 kv mi) |
| Markazi balandligi | 920 m |
| Aholisi (2014-2015) | 221 274 |
| Vaqt mintaqasi | UTC+4:30 |
Puli Xumri (dariycha: پل خمری) – Afgʻoniston shimolidagi shahar. Puli Xumri Bagʻlon viloyatining markazi va eng yirik shahri boʻlib, viloyat nomi hududdagi boshqa yirik shahar – Bagʻlondan kelib chiqqan. 2015-yil holatiga koʻra, shahar nufusi taxminan 221 274 nafar boʻlib, Afgʻonistonning 9-yirik shahri va Afgʻonistonning shimoli-sharqidagi Qunduzdan keyin ikkinchi eng katta shahar sanaladi. Puli Xumri yirik sanoat shahri.
Tarixi
2017-yildan boshlab Tolibon isyonchilari Puli Xumrining Dandi Shahobiddin qismida faollashdi. 2019-yil 5-may kuni Tolibon aʼzolari shahar politsiya shtabiga bostirib kirib, 13 nafar politsiyachini oʻldirdi. 2019-yil 1-sentyabrda Tolibon shaharga hujum qildi, ammo hujum afgʻon armiyasi tomonidan qaytarildi. 2021-yil 16-yanvarda Afgʻon Milliy armiyasining tuman boʻlimi boshligʻi Fazal Vakilzoda Tolibon hujumida halok boʻldi.
2021-yil 10-avgustda Puli Xumri Tolibonning umummilliy harbiy hujumi doirasida bosib olingan sakkizinchi viloyat markaziga aylandi.
Geografiyasi
Puli Xumri Qunduzdan taxminan 100 kilometr (60 mi) janubda, Mozori-Sharifdan 200 kilometr (120 mi) janubi-sharqda va Kobuldan 230 kilometr (140 mi) shimolda joylashgan, mintaqadagi savdo va tranzit markazi.
Yerlardan foydalanish
2015-yil holatiga koʻra, Puli Xumri 6 ta tumanga boʻlinadi, umumiy yer maydoni 3 752 gektarni tashkil etadi. Shahardagi turar-joylarning umumiy soni 24 586 ta. Puli Xumrida eng koʻp yerdan foydalanish qishloq xoʻjaligi yerlariga (65%) toʻgʻri keladi, bu yerlarning asosiy qismi 3-, 5- va 6-tumanlarda joylashgan. 1- va 2-tumanlar eng yuqori turar-joy zichligiga ega, ammo 5-tumanda eng koʻp turar joy joylashgan. Puli Xumri oddiy, tartibsiz va togʻ yonbagʻridagi uylar hamda koʻp qavatli uylardan iborat turli xil uy-joy fondiga (taxminiy qiymati $120 mln) ega.
Iqlimi
Mahalliy choʻl iqlimi taʼsirida Puli Xumri Köppen iqlim tasnifi boʻyicha sovuq chala choʻl iqlimga (BSk) ega. Shaharda oʻrtacha harorat 15,9 °C, yillik yogʻingarchilik esa oʻrtacha 282 mmni tashkil qiladi.
Iyul – yilning eng issiq oyi, oʻrtacha harorati 28,5 °C. Eng sovuq oy yanvarning oʻrtacha harorati 3,0 °C.
Aholisi
| Yil | Aholi | ±% |
|---|---|---|
| 2002 (tax.) | 60,000[manba kerak] | — |
| 2006 (tax.) | 180,800[manba kerak] | — |
| 2007 (tax.) | 58,300[manba kerak] | — |
Iqtisodiyoti
Puli Xumrida ikkita toʻgʻon mavjud boʻlib, ular zarur elektr energiyasini taʼminlaydi.
Afgʻonistonning birinchi sement zavodi Gʻori I sement zavodi 1954-yilda Puli Xumrida Chexoslovakiya moliyaviy koʻmagida qurilgan. Hozirda u Afghan Invest Co.ga tegishli va ushbu kompaniya hamda Ahmad Javid Jaihoon tomonidan boshqariladi. Ohaktosh zavod orqasidagi tepalikdan qazib olinadi.
Kar-kar qishlogʻida, shahar tashqarisida koʻmir koni bor, ammo ishlab chiqarish tizimi eskirgan.
Yomgʻir va harorat tufayli qishloq xoʻjaligi juda muhim, bugʻdoy, ziravorlar va sholi asosiy ekinlardir.
Viloyatni qayta qurish guruhi
Mahalliy qayta qurish guruhining (PRT) yetakchi davlati Vengriya boʻlib, u shaharda 2006-yildan 2013-yil martigacha ishlagan[manba kerak]. 2006-yilgacha Niderlandiya yetakchi davlat edi.
Puli Xumri—Kobul elektr uzatish liniyalari hozir poytaxtga doimiy elektr energiyasini yetkazib bermoqda.
Yana qarang
- Bagʻlon viloyati
- Afgʻoniston shaharlari