
Bidar Xotun (usmonli turkcha: بیدار قادین ; Kabardian; 1855-yil 5-may – 1918-yil 13-dekabr; Bidar forschada „diqqatli“ degan maʼnoni anglatadi) Usmonli imperiyasi sultoni Abdulhamid II ning toʻrtinchi xotini edi.
Yoshligi
Asli cherkes Bidar Sulton 1855-yil 5-mayda tugʻilgan. Uning Cherkes Mehmed Posho ismli ukasi bor edi. Uning onasi gruzin zodagon oilasi Lortkipanidzega mansub boʻlgan. U shuningdek, Shahzoda Husayn Bey Inalipa bilan qarindosh ham edi.
Nikohlanishi
Bidar 1875-yilda oʻsha paytdagi Shahzoda Abdulhamidga turmushga chiqdi. 1875-yil oxiri yoki 1876-yil boshida birinchi farzandiga homilador boʻldi. 1876-yil 31-avgustda katta akasi Sulton Murod V taxtga oʻtirgandan soʻng Abdulhamid taxtga oʻtirgach, unga „Toʻrtinchi ayol“ unvoni berildi.
Oʻsha paytda homilador boʻlgan Bidor toʻrt kundan keyin 1876-yil 3-sentabrda birinchi farzandini, qizini dunyoga keltirdi. Bolaning ismi Naime Sulton edi, Abdulhamid uni „mening qoʻshilish qizim“ deb atagan. 1877-yilda Bidar va imperator oilasining boshqa aʼzolari Yildiz saroyiga joylashdilar. Abdulhamid 1877-yil 7-aprelda u yerga koʻchib kelganidan keyin, bu yerda Bidar Sulton 1878-yil 16-yanvarda ikkinchi farzandi, Shahzoda Mehmed Abdulqodir ismli oʻgʻlini dunyoga keltirdi. 1879-yilda „Uchinchi ayol“ darajasiga koʻtarildi.
Bidar Abdulhamidning boshqa ayollar bilan aloqada boʻlishini istamasligi qayd etilgan va bu uning boshqalarga doimo hasad qilishiga sabab boʻlgan.
1889-yil 30-sentabrda u nemis imperatori Avgusta Viktoriya bilan Yildiz saroyining haramida uchrashdi, u eri imperator Vilgelm II bilan Istanbulga tashrif buyurdi. 1895-yilda „Ikkinchi ayol“ darajasiga koʻtarildi. 1898-yil oktabr oyida u yana Yildiz saroyidagi imperator saroyining katta zalida imperator Avgusta Viktoriya va uning eri Istanbulga ikkinchi marta tashrif buyurganida uchrashdi.
1909-yil 27-aprelda Abdulhamidxon taxtdan agʻdarildi va Salonikiga surgunga joʻnatildi. Uning orqasidan ukasi Mehmed Ziyo posho bordi. Biroq, u Istanbulda qoldi va Erenkoʻydagi qasrga joylashdi. 1912-yilda Saloniki Gretsiyaga qulaganidan keyin Abdulhamid Istanbulga qaytib, Beylerbeyi saroyiga joylashdi va u yerda 1918-yilda vafot etdi
Oʻlimi
Bidar Sulton 1918-yil 13-dekabrda Sulton Abdulhamid vafotidan oʻn oy oʻtib, ichak yalligʻlanishi bilan bogʻliq kasallikdan oltmish uch yoshida vafot etdi. U Istanbuldagi Shaxzoda Ahmad Kamoliddin maqbarasi, Yahyo Afandi qabristoniga dafn etilgan.
Avlodlari
| Ism | Tugʻilish | Oʻlim | Izohlar |
|---|---|---|---|
| Naime Sulton | 1876-yil 3-sentabr | tax. 1945-yil | ikki marta turmushga chiqdi va bir oʻgʻli va bir qizi bor edi |
| Shahzoda Mehmed Abdulqodir | 1878-yil 16-yanvar | 1944-yil 16-mart | besh marta uylandi, toʻrt oʻgʻil va ikki qizi bor edi |
Ommaviy madaniyatda
- 2017-yilgi Payitaht: Abdülhamid teleserialida Bidar Xotun turk aktrisasi Özlem Conker tomonidan tasvirlangan.
Kitobiy manbalar
- Açba, Leyla. Bir Çerkes prensesinin harem hatıraları. L & M, 2004. ISBN 978-9-756-49131-7.
- Brookes, Douglas Scott. The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem. University of Texas Press, 2010. ISBN 978-0-292-78335-5.
- Osmanoğlu, Ayşe. Babam Sultan Abdülhamid. Mona Kitap Yayinlari, 2000. ISBN 978-6-050-81202-2.
- Sakaoğlu, Necdet. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008. ISBN 978-9-753-29623-6.
- Uluçay, Mustafa Çağatay. Padişahların kadınları ve kızları. Ankara: Ötüken, 2011. ISBN 978-9-754-37840-5.
- 1918-yilda vafot etganlar
- 1855-yilda tugʻilganlar
- Usmonlilar
- Turk yozuvi
- Turk tarixi
- Abdulhamid II
- 19-asr Usmoniylar imperiyasi sultonlarining rafiqalari