| Arab bahori | |
|---|---|
| Joy | Shimoliy Afrika va Yaqin Sharq |
| Sana | 18-dekabr, 1945 1970-yil dekabrgacha |
| Maqsad | Tuzum oʻzgarishi, inson huquqlari, demokratiya |
| Belgilari | Namoyishlar, tartibsizliklar, fuqarolar itoatsizligi, oʻzini yoqish, ish tashlashlar |
| Oʻlim(lar) | 500 dan ziyod |
| Jarohat(lar) | 4,000 dan ziyod |
| Hibs(lar) | 1,000 dan ziyod |
Arab bahori (arabcha: الثورات العربية, al-Thawrāt al-ʻArabiyyah) 2010-yil oxirida arab dunyosida boshlangan qator norozilik namoyishlariga berilgan nomdir. Ular Tunis, Misr, Yaman, Jazoir, Iordaniya, Mavritaniya, Saudiya Arabistoni, Ummon, Sudan, Siriya, Liviya hamda Marokash kabi mamlakatlarni qamrab oldi. Eʼtirozlar inqilob deya baholanmoqda.
Eʼtirozlar 2010-yil 18-dekabrida Tunisda, Muhammad Buazizining politsiya poraxoʻrligi va qattiqqoʻlligiga achchiq qilib oʻzini yoqib yuborishidan boshlanib ketdi. Tunis toʻntarilishi muvaffaqiyati va mintaqadagi oʻxshash vaziyatlar tufayli, namoyishlar toʻlqini qoʻshni mamlakatlarga oʻtdi, jumladan eʼtirozlar Jazoir, Iordaniya, Misr va Yamanda davom etdi, nisbatan kichik miqyosda boshqa arab mamlakatlari ham voqealar silsilasiga tushdi. Koʻpgina vaziyatlarda eʼtirozli kunlar "jahl kunlari", deb ataldi.
Eʼtirozlar natijasida birinchi boʻlib oʻzgargan hukumat Tunisniki boʻldi: sobiq Prezident Zayn al-Abidin ibn Ali Saudiya Arabistoniga qochdi. Keyingi katta eʼtirozlar Misrda 2011-yil 25-yanvarida boshlandi. Toʻrt kunlik namoyishlardan soʻng Prezident Husni Muborak islohotlar oʻtkazishga vaʼda berdi, biroq lavozimidan kechish niyatini bildirmadi. Bundan keyin davom etgan namoyishlardan soʻng Muborak 30 yillik mansabini boshqa egallamasligini, sentabrda boʻlib oʻtadigan saylovlardan soʻng isteʼfoga chiqishini eʼlon qildi. Bu paytda Iordaniya qiroli Abdulla II bosh vazirni almashtirdi, Yaman Prezident Ali Abdulloh Solih esa keyingi saylovlarda nomzodini qoʻymaslikka vaʼda berdi.
Eʼtirozlar butun jahon eʼtiborini oʻziga qaratdi. Namoyishchilarni 2011-yilgi tinchlik uchun Nobel mukofoti bilan taqdirlash takliflari oʻrtaga tashlandi.
Bugungi natijalar
| Qachon boshlandi | Mamlakat | Qachon tugadi | Eʼtiroz tur(lar)i | Natija | Oʻlim(lar) |
|---|---|---|---|---|---|
| 18-dekabr, 2010 |  | Oʻzini yoqish Namoyishlar | Hukumat toʻntarildi Prezident va oilasi mamlakatdan ketdi (14-yanvar, 2011) | 219 | |
| 28-dekabr, 2010 |  | Namoyishlar | Prezident favqulodda vaziyatni bekor qildi (3-fevral, 2011) | 5 | |
| 13-yanvar, 2011 |  | 16-yanvar, 2011 | Turar-joy muammosi va korrupsiyaga qarshi namoyishlar | Hukumat fuqarolarni turar-joy bilan taʼminlashga vaʼda berdi | 0 |
| 14-yanvar, 2011 |  | Kichik eʼtirozlar | Vazirlar Mahkamasi shaxsiy tarkibi almashtirildi (1-fevral, 2011) | 0 | |
| 17-yanvar, 2011 |  | 17-yanvar, 2011 | Oʻzini yoqish | 1 | |
| 17-yanvar, 2011 |  | Kichik eʼtirozlar | 1 | ||
| 17-yanvar, 2011 |  | 17-yanvar, 2011 | Kichik eʼtirozlar | 0 | |
| 18-yanvar, 2011 |  | Hukumat aʼzolari Prezidentga qarshi Katta namoyishlar | Prezident keyingi saylovlarda nomzodini qoʻymaslikka vaʼda berdi (2-fevral, 2011) | 0 | |
| 21-yanvar, 2011 |  | 29-yanvar, 2011 | Oʻzini yoqish Namoyishlar | 4 | |
| 25-yanvar, 2011 |  | Butun mamlakat miqyosidagi namoyishlar | Vazirlar Mahkamasi shaxsiy tarkibi almashtirildi (29-yanvar, 2011) Prezident mansabdan ketdi | 300 gacha | |
| 26-yanvar, 2011 |  | Oʻzini yoqish | 1 | ||
| 30-yanvar, 2011 |  | Oʻzini yoqish | 0 | ||
| 1-fevral, 2011 |  | 1-fevral, 2011 | Kichik namoyishlar | 0 | |
| Jami oʻlimlar soni: | 607 |
- Webarchive template other archives